วิธีพัฒนาสมองลูกผ่าน MIND MAP


ปฎิเสธไม่ได้ว่า คนในยุคข้อมูลข่าวสารล้วนต้องวนเวียนอยู่กับเหตุการณ์ และเรื่องราวที่ไหลบ่าเข้ามาอย่างต่อเนื่อง ทำให้บางช่วงบางเวลาอาจเกิดความสับสนทางความคิด หรือเกิดอาการหลงลืมขึ้นได้ว่า วันนี้ หรือพรุ่งนี้ฉันจะทำอะไรก่อนหลังดี

ไม่เพียงแต่ผู้ใหญ่เท่านั้น เด็ก ๆ ที่อยู่ในวังวนการศึกษาในระบบของการแข่งขัน หากรับข้อมูลโดยไม่มีการจัดระบบความคิดที่ดี ย่อมส่งผลต่อการเรียนรู้ และความจำได้ ดังนั้น จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่เด็กควรจะมีเครื่องมือจัดการความคิด และข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ และหนึ่งในเครื่องมือที่ว่านี้ก็คือ Mind Map ซึ่งเป็นผลงานการค้นพบของ “โทนี บูซาน” นักจิตวิทยาชาวอังกฤษ

กับเครื่องมือชนิดนี้ อ.ธัญญา ผลอนันต์ ผู้ก่อ ตั้งบูซานเซ็นเตอร์ (ประเทศไทย) และผู้บุกเบิกการใช้เครื่องมือดังกล่าว อธิบายให้ทีมงาน Life & Family ฟังว่า เป็นเครื่องมือจัดการความคิดที่นำเอาทักษะของสมองทั้งสองซีกโดยใช้การเชื่อม โยงกันของข้อมูล และจินตนาการในการปรับเปลี่ยนการจดบันทึกใหม่ โดยเน้นให้มีสีสัน และนำสัญลักษณ์ภาพวาดมาเกี่ยวข้อง ซึ่งพิสูจน์แล้วว่า ช่วยให้สมองมีความจำ แถมยังช่วยจัดระบบความคิดได้ดีอีกด้วย

นับเป็นเครื่องมือที่น่าสนใจไม่น้อยสำหรับเด็กและผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเด็กที่ผู้บุกเบิกท่านนี้บอกว่า คุณพ่อคุณแม่สามารถนำเครื่องมือชนิดนี้มาใช้สอนลูกได้ง่าย ๆ ในการวางแผนในชีวิตประจำวัน การเรียน รวมไปถึงการฝึกแก้ปัญหาที่ช่วยให้มองเห็นทางออกในภาพรวม นอกจากนั้นแล้วยังต่อยอดความคิดสร้างสรรค์ของเด็กได้อีกด้วยเพราะเป็นการใช้ ความจริงกับจินตนาการเชื่อมโยงเข้าหากัน

       “การฝึกเขียน Mind Map สอนกันได้ตั้งแต่เล็ก ๆ ช่วยให้เด็กคิดเป็นระบบ และพัฒนาสมองให้เด็กจำได้ดีขึ้น หากลูกยังเขียนหนังสือไม่ได้ สามารถสร้าง Mind Map ได้ด้วยการหาภาพสิ่งของจากแคตตาล็อกมาตัดปะ เช่น อยากให้ลูกเรียนรู้คำศัพท์เกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ รอบตัว อาทิ ในห้องน้ำมีสิ่งของจำเป็นอะไรบ้าง ก็หารูปมาตัดแปะลงบนกระดาษ A4 ในแนวนอนโดยใช้ภาพห้องน้ำเป็นหัวเรื่อง จากนั้นค่อย ๆ แตกกิ่งก้านออกไปเพื่อให้ลูกเห็นภาพรวมทั้งหมด

หรือถ้าลูกเริ่มเขียนหนังสือได้บ้างแล้ว พ่อแม่ควรเป็นตัวนำชวนลูกทำมายด์แมปในหัวข้อต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ สมมติไปเที่ยวทะเลกลับมา ลองชวนกันย่อโลกใต้ทะเลให้อยู่ในกระดาษแผ่นเดียว และช่วยกันระดมความคิดว่า ในทะเลมีอะไรกันบ้าง จากนั้นนำมาแตกกิ่งเติมก้านในกระดาษโดยให้เด็กวาดภาพท้องทะเลเป็นหัวเรื่อง ไว้กลางแผ่นกระดาษก่อน ถัดจากนั้นค่อย ๆ แตกกิ่งแก้วออกมาเป็นปู เป็นปลา และหรือแตกกิ่งก้อยออกไปได้อีกว่า ปูมีปูพันธุ์อะไรบ้าง ซึ่งการเขียนแบบนี้จะช่วยให้เด็กคิดเป็น พร้อมทั้งจัดการ หรือสรุปความคิดในเรื่องต่าง ๆ ได้ดี”

นอกจากนี้แล้ว อ.ธัญญาบอกต่อไปว่า คุณพ่อคุณแม่สามารถใช้ Mind Map ฝึกให้เด็กรู้จักการวางแผนได้ดีอีกด้วย เช่น วางแผนการจับจ่ายซื้อของ หรือวางแผนการใช้เงิน ตลอดจนกิจวัตรของลูกในแต่ละวันเพื่อให้เห็นภาพรวมของหน้าที่ และความรับผิดชอบ เป็นต้น

สำหรับวิธีการเขียน Mind Map นั้น อ.ธัญญาได้แนะบันได 6 ขั้นไว้เป็นแนวทางให้กับพ่อแม่ดังต่อไปนี้

  1. เตรียมกระดาษ A4 สีขาวไม่มีเส้น วางตามแนวนอน โดยใช้ปากกาสีสันอย่างน้อย 6 เฉดสี โดยผลวิจัยพบว่า การจดอย่างมีสีสัน ช่วยเพิ่มความจำได้ถึง 78 เปอร์เซ็นต์
  2. แก่นกลางหน้ากระดาษ ให้ลูก ๆ จินตนาการหัวเรื่อง หรือหัวข้อที่ต้องการบันทึกเป็นภาพ จากนั้นวาดภาพสัญลักษณ์ไว้กลางหน้า อย่างน้อย 3 สี ขนาดประมาณเหรียญ 10 บาท เช่น Mind Map เรื่องโลกใต้ทะเลก็ให้ลูกวาดรูปทะเลไว้ตรงกลาง
  3. จากนั้นแตกกิ่งแก้ว หรือประเด็นสำคัญเป็นเส้นโค้งเรียวออกมารอบ ๆ และเชื่อมกับแก่นกลาง โดยให้คำอยู่บนเส้น ไม่ล้อมกรอบ และกิ่งแก้วควรเป็นกิ่งละสี
  4. นอกจากกิ่งแก้วแล้ว ยังสามารถช่วยลูกแตกกิ่งก้อยออกไปได้อีกด้วย ซึ่งเป็นการต่อเติม หรือแตกประเด็นรองในแต่ละกิ่งแก้ว ใช้สีเดียวกับกิ่งแก้ว และเส้นต้องเชื่อมต่อกันเสมอ
  5. ต่อมาเป็นการแตกกิ่ง สำรวจปลายกิ่งก้อย และกิ่งแก้วทุกกิ่งว่าสามารถต่อเติมอะไรได้อีกบ้าง
  6. เข้าสู่การแต่งสีเติมภาพ ซึ่งนอกจากสีแล้ว ภาพก็ช่วยในการจำด้วย ดังนั้น คุณพ่อคุณแม่ช่วยฝึกให้ลูกเติมแต่งภาพให้กับคำตามกิ่งต่าง ๆ ตัดสีแต่งเส้นให้เด่นขึ้น โดยใช้ปากกาเน้นสีทำให้กิ่งสำคัญเด่นขึ้น เป็นอันเสร็จสิ้นการทำ Mind Map ร่วมกับลูก

อย่างไรก็ดี เครื่องมือจัดการความคิดในชื่อ Mind Map อาจไม่ใช่เครื่องมือที่ดีที่สุด แต่อย่างน้อย ๆ จะช่วยให้คุณ และลูก ๆ คิดเป็นระบบ และคิดอย่างสร้างสรรค์มากขึ้น ส่งผลต่อการจำ และการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพในโลกอนาคตต่อไป

ที่มา : โครงการพัฒนาระบบฐานข้อมูลไอคิวอีคิว เด็กไทย กรมสุขภาพจิต รวบรวมข้อมูลความรู้ สถิติ งานวิจัย บทความที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาอีคิว ไอคิวเด็ก

บทความที่เกี่ยวข้อง

ฟรีสร้าง Mind Map ด้วย Chrome app

นิทานก่อนนอนสอนลูก

แผนผังความคิด mind manager ตอนที่ 3 « แหล่งข้อมูลแห่งการแบ่งปัน

เรียงความวันแม่

พ่อแม่รังแกฉัน (บาป 14 ประการของบิดา มารดา)

สร้างใบงาน crossword ด้วยตัวเองกันเถอะ

Flowchart diagrams แผนผังความคิด เรื่องจิ๊บ ๆ บนโลกออนไลน์

Speak to me เทคนิคดี ๆ ให้ คอม อ่านตัวอักษรที่พิมพ์

Digg This



    ใส่ความเห็น

    Fill in your details below or click an icon to log in:

    WordPress.com Logo

    You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

    Twitter picture

    You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

    Facebook photo

    You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

    Google+ photo

    You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

    Connecting to %s



%d bloggers like this: